Rodzicielstwo nastolatków to wyzwanie, zwłaszcza w erze cyfrowej. Chociaż kontrola rodzicielska nad tym, co dzieci robią w sieci, ma wiele zalet, rodzi także pytania o granice prywatności. Gdzie kończy się obowiązek ochrony, a zaczyna poszanowanie prywatności młodego człowieka?
W kontekście prawa każdy, w tym dzieci, ma prawo do ochrony swoich danych osobowych. Zasady dotyczące ochrony danych opisuje unijne ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO), które w motywie 38 podkreśla, że dzieci wymagają szczególnej ochrony danych, bo mogą być mniej świadome ryzyka. Konwencja o prawach dziecka (art. 16) stanowi, że żadne dziecko nie będzie podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego życia prywatnego ani w korespondencję. Szkoły uczą o prywatności m.in. na informatyce – „respektowanie prywatności informacji” to jeden z celów w podstawie programowej. Więcej o danych dzieci piszemy w tekście o prywatności dziecka w sieci.
Kluczem do zarządzania prywatnością dziecka w sieci jest zaufanie i otwarta komunikacja. Klasyczne badanie nastolatków pokazało, że rodzice wiedzą o życiu dziecka głównie to, co dziecko samo im opowie – a nie to, co ustalą, sprawdzając i kontrolując (Kerr i Stattin, 2000). Dlatego jawność monitorowania ma znaczenie: jak o nim rozmawiać, piszemy w tekście jak powiedzieć dziecku, że widzimy jego lokalizację.
Prawo dziecka do prywatności nie znika, gdy rodzic się martwi – dlatego potrzebna jest równowaga między ochroną a zaufaniem. Zakres nadzoru warto zmniejszać z wiekiem i umawiać się na niego z nastolatkiem, zamiast wprowadzać go po cichu. Co odpowiedzieć, gdy nastolatek prosi o wyłączenie lokalizacji, opisujemy w tekście Gdy dziecko prosi o wyłączenie lokalizacji – jak odpowiedzieć.
Jednak nie można zapominać o potencjalnych zagrożeniach, które niesie ze sobą aktywność online. Choć RODO i inne regulacje oferują pewien poziom ochrony, to rodzice, edukatorzy i opiekunowie są pierwszą linią obrony. Dlatego w szczególności ważne jest, aby nauczyć dzieci, jak bezpiecznie korzystać z internetu oraz rozpoznawać zagrożenia – podpowiadamy, jak to robić, w tekście 10 zasad rozmowy o bezpieczeństwie w internecie.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO) – motyw 38: szczególna ochrona danych dzieci
- Konwencja o prawach dziecka (Dz.U. 1991 nr 120 poz. 526) – art. 16: ochrona przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie prywatne i korespondencję
- Rozporządzenie MEN z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej (Dz.U. 2017 poz. 356) – informatyka: „Respektowanie prywatności informacji”
- Kerr M., Stattin H. (2000), Developmental Psychology 36(3), 366–380 – wiedza rodziców pochodzi głównie z ujawniania przez dziecko